Najważniejszym elementem każdego czajnika elektrycznego jest element grzewczy, czyli grzałka. Montowane są grzałki w formie spirali lub grzałkę stanowi płaskie dno czajnika. Rodzaj zastosowanej grzałki decyduje o minimalnej ilości wody, która musi znajdować się w czajniku w czasie gotowania. Ponieważ element grzewczy musi być całkowicie zakryty wodą, aby nie uległ uszkodzeniu, zdecydowanie więcej wody trzeba nalać do czajnika ze spiralą. Tak więc nawet, gdy potrzebna jest niewielka ilość wody na jedną filiżankę napoju, w czajniku ze spiralą trzeba zagotować taką jej ilość, aby zakryła grzałkę. Moc zainstalowanej grzałki zależy od pojemności czajnika i może wynosić od kilkuset do ponad 2000W.

Obudowa czajnika

Grzałka zmontowana jest w dzbanku, który równocześnie stanowi obudowę czajnika. W handlu dostępna jest tak szeroka gama modeli, w różnych kształtach oraz kolorach, że każdy znajdzie urządzenie, które pod względem funkcjonalności spełni oczekiwania nabywcy i będzie pasować do charakteru kuchni. Dzbanek, o pojemności od ok. 0,6 l do 1,7 l może być wykonany z tworzywa lub ze stali nierdzewnej. Podstawę czajnika stanowi zwykle obrotowa podstawka, w której znajduje się miejsce na kabel zasilający.

Kamień kotłowy

W zależności od jakości wody, po pewnym czasie użytkowania czajnika na grzałce osadza się kamień kotłowy. Taka sytuacja powoduje, że w zagotowanej wodzie znajdują się jego drobiny, co zdecydowanie pogarsza jakość napojów. Dodatkowo kamień zmniejsza sprawność urządzenia, co w konsekwencji powoduje wydłużenie czasu gotowania wody oraz zwiększa zużycie energii elektrycznej. Dotyczy to głównie czajników z grzałką spiralną. Mniej narażone na odkładanie kamienia są grzałki płaskie. Oczywiście można ograniczyć występowanie tego zjawiska. Producenci instalują w czajnikach filtry, które zatrzymują część drobinek kamienia wypływające z czajnika. Bardziej skuteczną ochroną czajnika przed kamieniem są filtry oczyszczające wodę przed jej zagotowaniem w czajniku. W celu usunięcia kamienia z czajnika zaleca się stosować specjalne preparaty. Nie powinno sie tej czynności wykonywać mechanicznie np. przez zeskrobywanie, ponieważ istnieje możliwość uszkodzenia grzałki elektrycznej.

Funkcje i zabezpieczenia

Podstawowym wyposażeniem każdego czajnika elektrycznego jest zwykle wyłącznik, wskaźnik poziomu wody - niekiedy podświetlany, filtr wody oraz często kontrolka sygnalizująca jego pracę, a także automatyczny wyłącznik odcinający zasilanie po zagotowaniu wody. Jednak producenci prześcigają się w instalowaniu różnych dodatkowych funkcji usprawniających jego działanie oraz poprawiających bezpieczeństwo użytkowania. Oczywiście ma to wpływ na cenę urządzenia. Regulator temperatury wody, alarm dźwiękowy informujący o zagotowaniu wody, regulacja długości przewodu zasilającego, wodowskaz zainstalowany z dwóch stron czajnika usprawniają jego obsługę. Jeszcze istotniejsze są funkcje poprawiające bezpieczeństwo użytkowania. Są to blokada pokrywy czajnika, termoizolacja ścianek czajnika zabezpieczająca przed poparzeniem w momencie dotknięcia przez dziecko, nóżki antypoślizgowe, zabezpieczenie przed uruchomieniem bez wody, automatyczny wyłącznik działający gdy czajnik jest zdejmowany z podstawy lub po otwarciu wieczka.